Soms brengt het leven je op bijzondere plekkenโฆ
Afgelopen dinsdag was zoโn moment. Met mijn vrouw en zoon was ik op bezoek bij Tess, onze dochter, in Arizona โ Flagstaff. Ze studeert daar namelijk voor een half jaar aan de Northern Arizona University (NAU).
Een telefoontje van Joost ‘Niki’ Luijsterburg, beter bekend als Mister F-16 en in het dagelijkse leven commandant van Nederlands Training Detachement F-35, 308 Fighter Squadron (“Tring, tring, je bent in โde buurtโ begrijp ik?”), leidde tot een inspirerende dag op Luke Air Force Base, waar ik mocht spreken voor een groep Amerikaanse, Deense en Nederlandse F-35 piloten en hun ondersteunende staf. Een unieke ervaring met waardevolle inzichten, die ik graag met jullie deel.
De lessen van een โTop Gunโ omgeving
Wanneer we denken aan defensie-vliegers komen al snel beelden van elite gevechtsvliegers naar boven. Mannen en vrouwen die onder immense druk presteren, waarbij seconden het verschil maken tussen succes en falen. Het is een wereld waarin mentale kracht niet optioneel is, maar essentieel.
Wat mij opviel tijdens deze dag? Ondanks dat deze mensen tot de absolute top behoren, was er geen spoor van arrogantie of hoogmoed.
Integendeel:
- Ze waren toegankelijk en geรฏnteresseerd.
- Ze herkenden de uitdagingen van de PAID-realiteit (Pressure, Anxiety, Information overload, Distraction) en zochten naar concrete mentale handvatten.
- Er was een diepgewortelde dankbaarheid voor hun werk, collegaโs en de mogelijkheid om continu te leren en verbeteren.
De kracht van eenvoud in mentale veerkracht
Tijdens mijn lezing benadrukte ik het belang van praktische, direct toepasbare mentale strategieรซn. F-35 piloten hebben geen tijd voor complexe psychologische theorieรซn. Wat ze nodig hebben, zijn simpele en effectieve tools om onder druk de juiste beslissingen te nemen. Dit sluit perfect aan bij de filosofie van mijn boek: mentale kracht is geen mystiek concept, maar een vaardigheid die iedereen kan ontwikkelen.
Belangrijke principes die ik met hen besprak:
1. Energiemanagement
Natuurlijk, tijdens de voorbereiding, (de)briefing en tijdens het vliegen wil je geen onder- of overspanning hebben maar optimale spanning. De juiste โlevels of arousalโ zoals we dat vanuit sport- en prestatiepsychologie noemen. Maar ook gedurende de dag en als je naar huis gaat of in het weekend, is het lekker als je de juiste spanning, beter gezegd ontspanning, kunt vinden. Je zou het dus stress- en energiemanagement kunnen noemen door middel van spanningsregulatie.
2. Aandachtscontrole
Kun je met je aandacht op 1 plaats tegelijk zijn en als er meerdere soorten informatie (inclusief afleiders) op je afkomen, kun je prioriteren, schakelen en je aandacht vervolgens weer op de juiste plaats krijgen? Dit is een absoluut noodzakelijke kerncompetentie binnen de luchtvaart en de cirkels van aandacht is een perfect instrument om mee te werken, ook voor gevechtsvliegers.
3. Doelen stellen
Focus op het proces, niet op de uitkomst โ In een cockpit vol high-tech systemen en snel veranderende situaties moet de aandacht liggen op de juiste handelingen (hoe), niet op de angst voor fouten oftewel afleiders (wat).
4. Controle over ademhaling en fysiologie
Zelfs in de meest stressvolle situaties kan een bewuste ademhalingstechniek het verschil maken tussen paniek en kalmte. Mantra: eerst ademhalen en dan de rest!
5. Mentale veerkracht als teamcultuur
Mentale kracht is geen individuele verantwoordelijkheid, maar iets wat binnen een teamcultuur wordt opgebouwd en versterkt. Met psychologische veiligheid als fundament kunnen mensen floreren.
Mentale kracht in het dagelijks leven
Wat deze dag nog specialer maakte, was het besef dat zelfs F-35 piloten, de absolute top van de luchtvaart, ook privรฉ worstelen met balans en mentale veerkracht. Ze gaven eerlijk toe dat ze net als iedereen soms sneller emotioneel reageren als hun partner iets extraโs vraagt of als hun kinderen niet luisteren. Ondanks hun indrukwekkende vaardigheden en training zijn ze, buiten de cockpit, net gewone mensen die met dezelfde uitdagingen te maken hebben als wij allemaal.
Dit benadrukt een belangrijk punt uit mijn boek โOntdek je mentale krachtโ: veerkracht is niet alleen belangrijk op het werk of in extreme situaties, maar vooral in het dagelijks leven.
Hoe ga je namelijk om met stressvolle momenten thuis? Hoe zorg je ervoor dat je niet leegloopt door de eisen van anderen? Hoe behoud je rust en overzicht, zelfs wanneer je moe en overprikkeld bent?
Praktische strategieรซn die ik met hen deelde en die voor iedereen toepasbaar zijn:
-
Benoem en erken je stress
Door bewust te herkennen wanneer je spanning opbouwt, kun je sneller schakelen en voorkom je dat emoties onnodig hoog oplopen.
-
Herstelmomenten plannen
Mentale kracht draait niet om constant doorgaan, maar om weten wanneer je even moet opladen. Dit geldt voor topsporters, piloten en iedereen die een druk leven leidt.
-
Bewust reageren in plaats van impulsief handelen
Door wat vaker een korte break in te plannen creรซer je momenten van reflectie en voorkomt het dat je onbewust reageert op stressvolle situaties thuis of op het werk.
Mentale kracht is universeel
Een van de meest waardevolle inzichten van deze dag was dat mentale veerkracht universeel is. Of je nu een topsporter, ondernemer, politieagent of gevechtspiloot bent โ de principes blijven hetzelfde. Iedereen heeft te maken met stress, onzekerheid en hoge verwachtingen. Wat telt, is hoe je ermee omgaat.
Het was inspirerend om te zien dat zelfs binnen de โTop Gunโ-wereld de zoektocht naar mentale groei en veerkracht nooit stopt. Het was dan ook geen verrassing dat ik direct na de lezing werd uitgenodigd om voor het Deense F-35 Squadron te spreken zodra mijn boek in het Engels beschikbaar is. Een kans die ik uiteraard met beide handen aangrijp!
Een droom die vorm krijgt
Naast deze professionele ervaring was er nog een persoonlijk hoogtepunt: de impact op mijn zoon Finn. Hij wil graag gevechtsvlieger worden en sliep na deze ervaring dagen met een grote glimlach. Ik weet zeker dat hij in de toekomst een collega wordt van de Koninklijke Luchtmacht. In welke vorm dan ook!
Deze dag was een bevestiging dat mentale kracht, doorzettingsvermogen en een open mindset deuren openen โ of het nu op het land, ter zee, in de lucht of in het dagelijks leven is.
Op naar meer inspirerende ontmoetingen en het verder verspreiden van mentale veerkracht! To be continuedโฆ
